Głagolica? Cyrylica? Grażdanka?

Głagolica jest najstarszym alfabetem słowiańskim. Jej nazwa wzięła się od staro-cerkiewno-słowiańskiego głagoł ‘słowo’ (obecnie w języku rosyjskim głagoł oznacza czasownik). Pochodzenie głagolicy nie zostało do końca wyjaśnione (niektórzy uważają, że jest oparta na greckiej minuskule), wiadomo jednak że powstała ona w celu przekładania tekstów chrześcijańskich na języki słowiańskie.

Obecnie głagolica jest używana jedynie w niektórych tekstach religijnych. Trwałym jej śladem w języku rosyjskim jest słowo azbuka ‘abecadło’, które pochodzi od nazw dwóch pierwszych liter głagolicy - az i buka.

Cyrylica (ros. kiriłłica) to alfabet, którego autorstwo przypisywane jest uczniom św. Cyryla (827–869), bazujący na greckiej majuskule. Na cyrylicy oparty jest współczesny alfabet rosyjski.

Grażdanka to zmodyfikowana wersja cyrylicy, wprowadzona w 1708 roku przez Piotra I. Nazwa sugeruje, że jest to alfabet “obywatelski”, tj. świecki - księgi cerkiewne dalej były pisane tradycyjną cyrylicą. Od obecnie używanego alfabetu, grażdanka różni się jedynie sześcioma literami (dwie dodane, cztery usunięte).

Do alfabetu rosyjskiego najbardziej pasuje więc określenie grażdanka, choć w praktyce nazwy grażdanka i cyrylica stosowane są zamiennie.

Autor: Piotr Szczepański