Podział administracyjny Rosji

Okręgi federalne

Okręgi federalne Rosji (федеральные округа):

• Centralny (Центральный)
• Południowy (Южный)
• Północno-Zachodni (Северо-Западный)
• Dalekowschodni (Дальневосточный)
• Syberyjski (Сибирский)
• Uralski (Уральский)
• Nadwołżański (Приволжский)

W skład Federacji Rosyjskiej wchodzą również, nie zaliczające się do żadnego okręgu:

• Bajkonur - rosyjski kosmodrom w Kazachstanie
• Sewastopol - wydzielone części miasta, w którym stacjonuje rosyjska flota czarnomorska
• Stacje polarne na Antarktydzie i w Arktyce

Rodzaje podmiotów federacji

• Republika (республика - республики). W przeciwieństwie do innych podmiotów federacji, mają prawo do ustanowienia własnego języka urzędowego.
• Kraj (край - края). Ta grupa podmiotów obejmuje ogromne powierzchniowo i słabo zamieszkałe terytoria.
• Obwód (область - области). Jest to odpowiednik naszego województwa.
• Obwód autonomiczny (автономная область - автономные области). Istnieje tylko jeden podmiot tego typu, jest to Żydowski Obwód Autonomiczny (obecnie odsetek ludności żydowskiej w jego populacji wynosi ok. 2%).
• Okręg autonomiczny (автономный округ - автономные округа). Mają więcej władzy niż obwody, ale mniej niż republiki. Tworzone, aby obejmować tereny zamieszkiwane przez daną mniejszość etniczną.
• Miasto federalne (федеральный город - федеральные города). Status ten uzyskały dwa największe miasta - Moskwa i Sankt-Petersburg.

W ramach powyższych podmiotów funkcjonują rajony (район - районы), które są odpowiednikiem polskich powiatów. Niektóre większe miejscowości mogą mieć status miasta na prawach powiatu (город областного подчинения, dosł. miasto podporządkowane obwodowi).

Historyczne jednostki administracyjne Imperium Rosyjskiego (podział administracyjny zmieniał się wielokrotnie - jest to tylko spis używanych określeń):

• kraje (край)
• gubernie (губерния) / namiestnictwa (наместничество) / prowincje (провинция)
• ujezdy (уезд)
• włości (волость)

Okręg Centralny

• Centrum okręgu: Moskwa (Москва)
• Obwody: Biełogrodzki (Белгородская), Briański (Брянская), Władymirski (Владимирская), Woroneżski (Воронежская), Iwanowski (Ивановская), Kałużski (Калужская), Kostromski (Костромская), Kurski (Курская), Lipiecki (Липецкая), Moskiewski (Московская), Orłowski (Орловская), Riazański (Рязанская), Smoleński (Смоленская), Tambowski (Тамбовская), Twerski (Тверская), Tulski (Тульская), Jarosławski (Ярославская)

Okręg Południowy

• Centrum okręgu: Rostów nad Donem (Ростов-на-Дону)
• Republiki: Adygeja (Адыгея), Dagestan (Дагестан), Inguszetia (Ингушетия), Kabardyńsko-Bałkarska (Кабардино-Балкария), Kałmycja (Калмыкия), Karaczewsko-Czerkieska (Карачаево-Черкессия), Osetia Północna (Северная Осетия), Czeczenia (Чечения)
• Kraje: Krasnodarski (Краснодарский), Stawropolski (Ставропольский)
• Obwody: Astrachański (Астраханская), Wołgogradski (Волгоградская), Rostowski (Ростовская)

Okręg Północno-Zachodni

• Centrum okręgu: Sankt-Petersburg (Санкт-Петербург)
• Republiki: Karelia (Карелия), Komi (Коми)
• Obwody: Archangielski (Архангельская), Wołogodzki (Вологодская), Kaliningradzki (Калининградская), Leningradzki (Ленинградская), Murmański (Мурманская), Nowogrodzki (Новгородская), Pskowski (Псковская)
• Okręgi autonomiczne: Nieniecki (Ненецкий)

Okręg Dalekowschodni

• Centrum okręgu: Chabarowsk (Хабаровск)
• Republiki: Sacha - Jakucja (Саха - Якутия)
• Kraje: Primorski (Приморский), Chabarowski (Хабаровский)
• Obwody: Amurski (Амурская), Kamczacki (Камчатская), Magadański (Магаданская), Sachaliński (Сахалинская)
• Obwody autonomiczne: Żydowski (Еврейская)
• Okręgi autonomiczne: Koriacki (Корякский), Czukocki (Чукотский)

Okręg Syberyjski

• Centrum okręgu: Nowosybirsk (Новосибирск)
• Republiki: Ałtaj (Алтай), Buriacja (Бурятия), Tywa (Тыва), Chakasja (Хакасия)
• Kraje: Ałtajski (Алтайский), Krasnojarski (Красноярский)
• Obwody: Irkucki (Иркутская), Kemerowski (Кемеровская), Nowosybirski (Новосибирская), Omski (Омская), Tomski (Томская), Czytyński (Читинская)
• Okręgi autonomiczne: Agiński-Buriacki (Агинский-Бурятский), Tajmyrski, Dołgańsko-Nieniecki (Таймырский, Долгано-Ненецкий), Ust’-Ordyński Buriacki (Усть-Ордынский Бурятский), Ewenkijski (Эвенкийский)

Okręg Uralski

• Centrum okręgu: Jekaterinburg (Екатеринбург)
• Obwody: Kurgański (Курганская), Swierdłowski (Свердловская), Tiumeński (Тюменская), Czelabiński (Челябинская)
• Okręgi autonomiczne: Chantowsko-Mansyjski (Ханты-Мансийский), Jamalsko-Nieniecki (Ямало-Ненецкий)

Okręg Nadwołżański

• Centrum okręgu: Niżny Nowogród (Нижний Новгород)
• Republiki: Baszkortostan (Башкортостан), Mari El (Марий Эл), Mordowia (Мордовия), Tatarstan (Татарстан), Udmurtia (Удмуртия), Czuwaszska - Czawasz (Чувашская - Чаваш)
• Obwody: Kirowski (Кировская), Niżegrodzki (Нижегородская), Orenburski (Оренбургская), Penzeński (Пензенская), Permska (Пермская), Samarski (Самарская), Saratowski (Саратовская), Uljanowski (Ульяновская)
• Okręgi autonomiczne: Komi-Permiacki (Ко́ми-Пермяцкий)

Zmiany w trakcie realizacji

• 1 grudnia 2005 r. obwód Permski (Пермская) i autonomiczny okręg Komi-Permiacki (Коми-Пермяцкий) zostały połączone w Kraj Permski (Пермский).
• 1 stycznia 2007 r. autonomiczne okręgi Ewenkijski (Эвенкийский) i Tajmyrski (Таймырский) zostaną przyłączone do Kraju Krasnojarskiego (Красноярский).

Autor: Piotr Szczepański